De Nederlandse hotelsector staat op omvallen. Dat is althans de alarmkreet die doorklinkt na de aangekondigde verhoging van het lage btw-tarief van 9 naar 21 procent. Een ingreep die hotelondernemers omschrijven als de “nekslag” voor een toch al zwaar gehavende branche.
Hotels, pensions en B&B’s maken zich op voor een harde klap. “De marges zijn al flinterdun, personeel is nauwelijks te vinden, de energierekening is geëxplodeerd, en nu dit er nog bovenop,” klinkt het onder hoteliers van Groningen tot Maastricht.
Volgens cijfers van Koninklijke Horeca Nederland zijn veel kleinere hotels nog niet hersteld van de coronacrisis, laat staan dat ze ruimte hebben voor nieuwe prijsdruk. En dat terwijl de gast juist steeds prijsgevoeliger wordt.
Wie nu een hotel runt, balanceert op een slap koord. Want niet alleen moeten ondernemers hogere kosten incasseren, ook zijn ze bang dat gasten massaal afhaken door duurdere overnachtingen. “Een weekendje weg wordt straks een luxe-uitgave,” aldus een hotelier uit Apeldoorn. “En die luxe laten mensen eerder schieten dan hun Netflix-abonnement.”
Met name de binnenlandse toerist, goed voor een groot deel van het jaarlijkse hotelverkeer, wordt als kwetsbaar gezien. “Zeker gezinnen zullen eerder kiezen voor een dagje uit dan een overnachting. Dat voelen wij direct in de boekingen.”
De timing van de verhoging – midden in een periode waarin ook toeristisch beleid inzet op spreiding en verlenging van verblijven – wordt dan ook breed bekritiseerd. De hotelwereld vreest dat het binnenlandse toerisme opnieuw in de verdrukking komt, terwijl juist verblijfstoerisme cruciaal is voor bestedingen in regio’s buiten de Randstad.
“De politiek zegt toerisme te willen verduurzamen, maar tegelijk jaag je gasten en ondernemers weg met dit soort maatregelen,” zo klinkt het uit de sector.
Opvallend is dat andere landen in Europa wél kiezen voor verlichting. Duitsland, Spanje en Oostenrijk hebben het lage btw-tarief op logies juist verlengd of opnieuw ingevoerd om hun toerismesector aan te zwengelen. In Nederland gebeurt het tegenovergestelde.
“Alleen al in Amsterdam groeide het aantal bedden tussen 2004 en 2014 met bijna 70 procent”
Daarbij komt een structureel knelpunt dat vaak onderbelicht blijft: het aantal hotelbedden in Nederland is in de afgelopen tien jaar fors toegenomen. Alleen al in Amsterdam groeide het aantal bedden tussen 2004 en 2014 met bijna 70 procent. Ook landelijk zijn er honderden hotels bijgekomen. Nieuwe initiatieven, uitbreiding van ketens en herbestemming van vastgoed tot logies hebben geleid tot een grotere overnachtingscapaciteit dan ooit tevoren.
En die bedden moeten nu gevuld worden. Waar voorheen een relatief stabiele balans bestond tussen vraag en aanbod, schuurt het nu steeds vaker. De bezettingsgraad mag in veel regio’s op papier nog redelijk zijn, maar de realiteit is dat er in absolute aantallen veel méér kamers gevuld moeten worden om hetzelfde rendement te behalen.
“Je kunt als hotelier nog zulke mooie bezettingscijfers laten zien, maar als je dat moet verdelen over een veel grotere capaciteit en met hogere lasten, dan blijven de euro’s uiteindelijk uit,” aldus een sectoranalist.
Het is niet alleen de hotelsector die geraakt wordt. Ook toeleveranciers, schoonmaakbedrijven, ontbijtleveranciers en lokale attracties dreigen meegezogen te worden in de negatieve spiraal. Want als gasten wegblijven, droogt ook de vraag elders op.
“Een overnachting is vaak het beginpunt van een reeks bestedingen in een regio. Minder boekingen betekent minder horecaomzet, minder museumbezoek, minder lokaal vervoer. Dat domino-effect wordt onderschat,” zo zegt een hoteldirecteur uit Friesland.
De stemming in de branche is dan ook bedrukt. Waar voorheen werd gehoopt op herstel en stabilisatie, heerst nu vooral onzekerheid. Veel ondernemers vragen zich af of ze nog kunnen investeren, laat staan personeel aannemen of uitbreiden.
“De rek is eruit,” klinkt het steeds vaker. “We hebben alles al gedaan: bezuinigen, verduurzamen, digitaliseren. Maar als de overheid de prijzen opdrijft én de markt verdeeld moet worden over steeds meer bedden, dan houdt het ergens op.”
Of de politiek nog bijstuurt, is de grote vraag. Tot die tijd kijkt de hotelsector de zomer met knikkende knieën tegemoet.
Bronnen:
- Telegraaf, 8 juni 2025
- Aanvulling redactie Leisure Magazine op basis van CBS-data, sectorinterviews en analyse van de marktontwikkeling in toerisme en hotellerie