Logiesondernemers moeten hun gasten al registreren. Toch schrijven verschillende gemeenten daarnaast een eigen digitaal nachtregister voor. Daarmee dreigt de recreatiesector extra administratie te krijgen voor een probleem dat ergens anders vandaan komt: de huisvesting van arbeidsmigranten. Ik vraag me af waarom bestaande registraties niet volstaan.
Een camping, hotel of B&B weet doorgaans al wie er verblijft en wanneer. Dat staat in het reserveringssysteem of in een andere gastenadministratie. Het bijhouden van een nachtregister is bovendien al een wettelijke verplichting. Waar het nu om draait, is de extra eis om een gemeentelijk digitaal nachtregister te gebruiken.
Zonder werkende koppeling of passende uitzondering voer je dezelfde gegevens opnieuw in en verwerk je elke wijziging op twee plekken. Aansluiten, onderhoud en een ontheffing aanvragen kosten ook tijd en geld. Het overzicht komt dan bij de gemeente te liggen, terwijl het werk bij de ondernemer blijft.
Van arbeidsmigrantenhuisvesting naar digitaal nachtregister
Die route is terug te vinden in regionale beleidsstukken. Een uitvoeringsprogramma voor de huisvesting van arbeidsmigranten noemt fruitteelt en glastuinbouw, naast bouw, industrie en logistiek, als sectoren die sterk leunen op buitenlandse arbeidskrachten. Tegelijk beschrijft het programma een tekort aan goede huisvesting en onvoldoende zicht op verblijfplaatsen.
De bijbehorende uitwerking stelt een regionaal digitaal nachtregister voor. Het is bedoeld voor tijdelijke arbeidsmigranten die niet, of nog niet, in de Basisregistratie Personen staan. Daarna worden ook toeristische overnachtingen als toepassing genoemd. Een instrument uit de aanpak van arbeidsmigrantenhuisvesting wordt zo verbreed naar vakantiebedrijven.
Die verbreding verdient een eigen onderbouwing. Wie arbeidsmigranten huisvest, is verantwoordelijk voor die huisvesting, en dat is vanzelfsprekend. Maar waarom moet een accommodatie die alleen vakantiegangers ontvangt en netjes registreert, overstappen op een extra systeem van de gemeente?
Digitaal nachtregister in Gemert-Bakel: dubbel werk
Ja, en dat is geen theorie. Een informatienota van de gemeente Gemert-Bakel laat het zien. Van de 79 logiesaanbieders gebruiken er 55 het gemeentelijke register. Twintig van hen registreren daarnaast in een eigen systeem of op papier. Nog eens 24 weigeren het gemeentelijke systeem, omdat ze het als dubbel werk ervaren.
Het college verdedigt zijn keuze voor een digitaal nachtregister met efficiënte controle en belastinginning, en wijst op een uploadmogelijkheid. Precies daar wringt het. De gemeente heeft behoefte aan overzicht, de ondernemer aan een werkbare dagelijkse praktijk.
Een reserveringssysteem doet immers meer dan nachten vastleggen. Het verdwijnt niet zodra een gemeente met een eigen toepassing komt. De vraag is dus hoeveel werk de verplichting toevoegt en welke bestaande handelingen daarvoor in de plaats vervallen.
Simpelveld en Elburg kiezen een andere route
Het kan, want het is geen onvermijdelijke keuze. Simpelveld schafte de verplichting per 1 oktober 2022 af. Ondernemers mogen er een eigen registratie gebruiken. Staan de vereiste gegevens al in het boekingssysteem, dan is volgens de gemeente voldaan aan de registratieplicht.
Elburg gaat een stap verder. Een beleidsstuk adviseert daar om géén digitaal nachtregister in te voeren. Bestaande registraties werken volgens ondernemers goed, terwijl een nieuw systeem rompslomp en kosten oplevert. Ook voor de toeristenbelasting ziet het stuk onvoldoende meerwaarde.
Digitaal nachtregister: digitalisering moet werk vervangen
Het kabinet zet in op minder rapportage, betere digitale gegevensuitwisseling en eenvoudiger processen. De op 8 oktober 2026 uitgebreide 500-regelaanpak moet inwoners, professionals en bedrijven onnodig tijdverlies en kosten besparen.
Gemeentelijke digitalisering kan daarbij aansluiten, mits ze bestaand werk vervangt. Als dezelfde gegevens opnieuw worden gevraagd zonder aantoonbare noodzaak, ontstaat juist extra regeldruk.
Een goedbedoelde oplossing voor het ene probleem leidt zo tot extra werk voor de recreatieondernemer. Mijn uitgangspunt voor een digitaal nachtregister is daarom simpel: één keer correct registreren en de noodzakelijke gegevens veilig beschikbaar stellen. Gemeenten moeten eerst uitleggen waarom bestaande systemen tekortschieten, en pas daarna aanvullende verplichtingen opleggen. Anders krijgt ook de ondernemer die zijn administratie op orde heeft de rekening van andermans beleidsopgave.
Welke bestaande handeling mag er verdwijnen als jouw gemeente een eigen digitaal nachtregister verplicht stelt?