Soms ontmoet je ondernemers die direct energie uitstralen. Patricia Flikweert is zo iemand: haar enthousiasme is aanstekelijk en verklaart in één keer waarom zoveel bezoekers de weg vinden naar het familiebedrijf in Aardenburg. Tijdens een rondgang langs verschillende recreatiebedrijven in Zeeland bracht ik een bezoek aan Patricia. Haar man Jakko was op dat moment druk met het laden en transporteren van appels, maar zijn aanwezigheid was voelbaar in alles om ons heen.
Hoe ontstond familiebedrijf Flikweert?
Jakko teelt al 25 jaar fruit op deze grond en Patricia werkte destijds nog buitenshuis als verpleegkundige om het gezinsinkomen aan te vullen. Het bedrijf begon als traditioneel fruitteeltbedrijf met appels en peren en kende jarenlang zware tijden. Slechte prijzen wisselden elkaar af met pech. Op een gegeven moment werd het hele bedrijf getroffen door een zware hagelbui. “Dat is best goed dat je dat een keer meemaakt,” vertelt Patricia. “Want dan ga je anders denken.”
De moeilijke jaren laten je anders naar de toekomst kijken. Toen de appelprijzen opnieuw te laag waren om de oogst rendabel te verkopen, besloten Patricia en Jakko het anders aan te pakken. Appels die aan de boom blijven hangen terwijl elders behoefte is aan voedsel, voelde voor hen niet goed. Ze begonnen daarom in het klein appelsap te laten persen bij een lokale perserij. Patricia stelde zichzelf een grens: zodra het sap haar salaris zou vervangen, zou ze stoppen met haar baan. Dat moment kwam en zo werd fruitsap de basis onder een nieuw verdienmodel.
Wat maakt het verkoopmodel van Flikweert bijzonder?
Flikweert levert uitsluitend in West Zeeuws-Vlaanderen, tot aan Breskens, aan horeca en streekwinkels en nooit aan supermarkten. Geen tussenpartijen, maar zo dicht mogelijk bij de consument. Het sap wordt inmiddels geperst door een gespecialiseerd bedrijf dat dat beter kan dan de kleine lokale perserij waarmee ze ooit begonnen. De bestseller, appel-frambozensap, is geregeld binnen de kortste keren uitverkocht.
Hoe is de pluktuin ontstaan?
De pluktuin was niet gepland. Het begon met het Milieukeur-certificaat, waarvoor het bedrijf bloemstroken moest inzaaien voor bijen, inclusief bijenhotels door de hele boomgaard. Jakko stelde voor om er een plukmengsel van te maken, omdat Patricia zo van bloemen houdt. Ze openden een paar avonden voor publiek, puur als experiment. De belangstelling was meteen overweldigend en het jaar daarna kwam er een volwaardig veld bij.
Wat niemand kon voorzien: de coronaperiode werd voor de pluktuin een onverwachte groeiversneller. Waar veel ondernemers in de recreatiesector zwaar getroffen werden, groeide het aantal bezoekers explosief. In de begintijd kwamen er al 200 tot 300 bezoekers op een gewone middag.
Wat levert de pluktuin op?
Commercieel is het concept verrassend efficiënt. Een veld inzaaien kost ongeveer 400 euro, een bedrag dat op een goede middag al terugverdiend is. Het onderhoud blijft beperkt tot wekelijks handmatig onkruid wieden, want spuiten kan niet in de pluktuin. In het fruitgedeelte werkt hetzelfde principe: bezoekers doen feitelijk een deel van het oogstwerk zelf. Appels en peren plukken kost een bezoeker amper tien minuten en bespaart het bedrijf flink op plukkosten.
In september organiseert Flikweert een speciaal plukweekend waarbij de hele boomgaard wordt opengesteld. Bij zeven appelrassen staan bordjes zodat bezoekers zelf kunnen kiezen welk ras en welke smaak ze willen plukken. Jakko geeft zelf korte instructies over het plukken van frambozen en kersen en krijgt onderweg de meest uiteenlopende vragen, tot aan het gekrulde blad van iemands eigen appelboom thuis toe.
Hoe zorgt Flikweert voor zichtbaarheid in de regio?
Zichtbaarheid is voor Flikweert een bewuste strategie. Al tien jaar rijden de bedrijfswagens beletterd door de regio. “Gezien worden is business,” zegt Patricia. “Dat is vertrouwen.” Toch duurde het drie jaar voordat de eigen inwoners van Aardenburg de weg naar het bedrijf vonden. Velen dachten aanvankelijk dat de pluktuin een eenmalig experiment was.
Samenwerking met andere streekondernemers, zoals Heerenhoeve en de Struisvogelboerderij, versterkt dat effect. Ze verwijzen actief naar elkaar door en delen elkaars flyers. Een hoogtepunt was de bloesemwandeling die het bedrijf twee jaar geleden organiseerde. Een gratis route door de boomgaard, gecombineerd met een quiz met stempelposten voor kinderen over biodiversiteit. In het eerste weekend kwamen gemiddeld duizend bezoekers per dag af op het evenement, waaronder op een zaterdag ongeveer vijfhonderd Duitse bezoekers, vrijwel volledig bereikt via een regionale toeristische publicatie die in West Zeeuws-Vlaanderen bijzonder sterk staat.
Welke rol spelen duurzaamheid en certificering?
Flikweert probeert zo natuurlijk mogelijk te telen en gebruikt biologische middelen waar dat mogelijk is. Daarnaast is het bedrijf GRASP-gecertificeerd, een keurmerk dat zich richt op goede arbeidsomstandigheden voor medewerkers.
Wat zijn de groeiplannen?
Patricia en Jakko kijken met vertrouwen naar de toekomst. Ze hebben mooie plannen voor de verdere ontwikkeling van de pluktuin en willen de beleving voor bezoekers de komende jaren nog aantrekkelijker maken. Daarbij staat één doel centraal: de pluktuin nog leuker maken voor iedereen.
Tijdens de oogst, eind augustus, sluit het bedrijf voor publiek. Met rondrijdende trekkers is dat geen veilige omgeving voor bezoekers. Dan draait alles om de pluk, met hulp van ongeveer 45 seizoenskrachten. De huisvesting van deze medewerkers vormt daarbij een steeds grotere uitdaging.
Hoe kijkt de volgende generatie naar de toekomst?
Patricia en Jakko hebben twee dochters, die vrij zijn om hun eigen pad te kiezen. Toch ligt er duidelijk affiniteit met de sector. Een van de dochters werkt in de horeca, loopt stage bij een camping in de regio en helpt thuis actief mee met de sociale media van het bedrijf. De andere volgt een opleiding gericht op toerisme en gastvrijheid.
Familiebedrijf Flikweert laat zien dat de kracht van het platteland niet alleen zit in wat er wordt geproduceerd, maar vooral in de mensen die het verhaal vertellen en in het vermogen om van tegenslag een nieuw verdienmodel te maken. En als er één ding duidelijk werd tijdens dit bezoek, dan is het wel dat Patricia dat als geen ander weet te doen.
Dit bedrijfsbezoek vond plaats op uitnodiging van Ideenfabriek Bij Pieters, uitgever van onder meer de Badkoerier. Als onderdeel van een reeks bezoeken aan ondernemers in Zeeland bood deze ontmoeting een waardevolle inkijk in de kracht van ondernemerschap, streekproducten en gastbeleving in de regio.
Bron: bezoek en gesprek met Patricia Flikweert, Aardenburg, als onderdeel van een reeks bedrijfsbezoeken bij recreatieondernemers in Zeeland.